دوم - عدم اشباع گاهى هاء ضمير بدون كشش و با همان حركات كوتاه ( ضمه و كسره ) خوانده مىشود كه به اين حالت عدم اشباع مىگويند . مثال : منه - فيه - و له الحمد هاء ضمير در موارد زير بدون اشباع و با حركت اصلى خود خوانده مىشود : 1 - هرگاه ماقبل آن ساكن باشد : مانند : منه - عنه - لدنه - اليه المصير - يأتيه الموت 2 - هنگامى كه پس از آن همزهء وصل ( كه شرح آن بعدا مىآيد ) واقع شود . مانند : و له الحمد - به الرّيح - قوله الحقّ 3 - هنگامى كه پيش از آن حرف مدى باشد . مانند فاسقينا كموه - انزلناه - احصيناه - فيه سوم - استثنائات احكام هاء ضمير بنا به قرائت عاصم ( روايت حفص ) ، هاء در موارد زير بر خلاف قاعدهء اصلى خوانده مىشود : 1 - در عبارت « وَ يَخْلُدْ فِيهِ مُهاناً » سورهء فرقان كه به صورت اشباع ( فيهى مهانا ) خوانده مىشود . 2 - در « وَ ما أَنْسانِيهُ إِلَّا الشَّيْطانُ » ( كهف / 63 ) و « عَلَيْهُ اللَّهَ » ( فتح / 10 ) كه طبق قاعدهء كلى بايد با كسره يعنى به صورت « انسانيه » و « عليه اللّه » خوانده مىشد استثنائا با ضمه ( انسانيه و عليه اللّه ) خوانده شده است « 1 » . 3 - در كلمهء « يرضه » در عبارت « وَ إِنْ تَشْكُرُوا يَرْضَهُ لَكُمْ » ( زمر / 7 ) بدون اشباع و با حركت كوتاه خوانده مىشود « 2 » .

--> ( 1 ) - باتوجّه به اين‌كه ضمه در هاء ضمير مفرد مذكر غايب اصلى مىباشد هاء در اين‌دو كلمه نيز بنا بر اصل خوانده مىشود و شايد هم به دلايل معنوى اين حالت اعمال مىشود . ( 2 ) - شرح بيشتر در اين مورد در بخش فرش الحروف ( روايت حفص از عاصم ) آمده است .